คลีนรูม หรือ ห้องสะอาด ห้องปลอดเชื้อ หมายถึง ห้องที่มีการปิดมิดชิด มีการควบคุมมลสารในอากาศให้น้อยที่สุด เพื่อให้มีความสะอาดเป็นไปตามระดับมาตรฐานความสะอาด และมีการควบคุมสภาวะแวดล้อม เช่น อุณหภูมิ ความชื้น และความแตกต่างของความดันตามที่ต้องการ

Clean Room แบ่งออกเป็น 2 ประเภท ตามหลักการใช้งานในอุตสาหกรรม

1. ห้องคลีนรูมที่ต้องระมัดระวังเรื่องฝุ่น

1.1 Industrial Clean Room (ICR)

คือ ห้องปลอดเชื้อที่ต้องระมัดระวังเรื่องฝุ่น มักใช้กับอุตสาหกรรมการผลิตอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ Microchip เครื่องใช้ไฟฟ้า คอมพิวเตอร์ สมาร์ทโฟน เพราะหากมีฝุ่นละอองมาเกาะชิ้นส่วนแผงวงจรไฟฟ้า อาจส่งผลให้เกิดการช็อตและเสียหายได้ หรือในอุตสาหกรรมการผลิตสี ฟิล์ม หรือสารเคมีต่างๆ ก็อาจทำให้เกิดสีปูด เกิดความเสียหายในชิ้นงานได้เช่นกัน และเป็นระบบห้องสะอาดแบบความดันบวก (Positive Pressure)

ห้องคลีนรูมแบบความดันบวก (Positive Pressure) คืออะไร?

คือ สภาวะที่ความดันภายในห้องมากกว่าความดันภายนอกห้อง หรือมากกว่าความดัน บรรยากาศ (atmospheric pressure) ทำให้มีอากาศไหลออกจากห้อง

ความดันบวกเป็นสภาวะที่ใช้ในห้องสะอาดหรือห้องที่ควบคุมความสะอาด เช่น ห้องบรรจุ ห้องเตรียมวัตถุดิบ บริเวณ high risk area เพื่อป้องกันมิให้อนุภาค เช่น ฝุ่นละออง แบคทีเรีย ยีสต์ รา รวมทั้งสปอร์ของแบคทีเรีย (bacterial spore) และสปอร์ของราเข้ามาได้

ความดันต่างของอากาศด้านในกับด้านนอก ควรมีค่าประมาณ 0.03 ถึง 0.05 นิ้วน้ำ ในกรณีที่ต้องการรักษาความดันภายในห้อง ให้คงที่เมื่อมีการเปิดประตู หรือช่องเปิดต่างๆ จะต้องติดตั้งระบบควบคุมอากาศเพิ่มเติม เพื่อให้มีการเพิ่มอากาศมาทดแทนอากาศที่ไหลออกไปจากการเปิดประตูดังกล่าว

ในกรณีที่มีการควบคุมความดันบวกหลายพื้นที่ ห้องที่สะอาดที่สุดต้องมีความดันสูงสุดและเรียงลำดับกันไปและต้องมีระบบควบคุมความดันในแต่ละบริเวณ

วิธีการควบคุมความดันในห้องให้เป็นบวก

มีทางเข้าออกที่ปิดมิดชิด ใช้พัดลมเป็นตัวสร้างความดันอากาศให้กับห้อง โดยให้พัดลมส่งอากาศเข้าห้องจะได้
ความดันห้องมากกว่าความบรรยากาศ
มีพัดลมเป่า (air shower) ที่ประตูทางเข้าเพื่อดันลมออกไป
มีระบบกรองอากาศ เช่น HEPA filter
ใช้มาตรการป้องกัน เช่น ไม่ให้เปิดประตูพร้อมกันหลายบาน เป็นต้น

2. ห้องคลีนรูมที่ต้องระมัดระวังเรื่องเชื้อโรค

เช่น ห้องปลอดเชื้อในโรงพยาบาล โรงงานผลิตยา โรงงานผลิตเครื่องมือแพทย์ โรงงานผลิตอาหาร เครื่องสำอาง หรือห้องทดลองทางชีวภาพ ห้องปฏิบัติการทางด้านชีววิทยา ห้องผ่าตัด คลีนรูมแบบนี้เรียกว่า Biological Clean Room (BCR) และจะเป็นระบบห้องสะอาดแบบความดันลบ (Nagative Pressure)

2.1 Biological Clean Room (BCR)

คือ ห้องปลอดเชื้อที่ต้องระมัดระวังเรื่องเชื้อโรค ใช้กับอุตสาหกรรมการผลิตยา ห้องปฏิบัติการทางด้านชีววิทยา ห้องผ่าตัด เพื่อควบคุมปริมาณเชื้อแบคทีเรีย ความดันอากาศในห้องจะต้องสูงกว่าความดันอากาศห้องข้างเคียง เพื่อป้องกันไม่ให้สิ่งสกปรกจากห้องข้างเคียงไหลเข้าสู่ห้องสะอาด

2.2 Biohazard Clean Room

คือ ห้องปลอดเชื้อที่ใช้กับห้องปฏิบัติการที่เกี่ยวข้องกับชีววัตถุอันตรายหรือ เชื้อโรคไวรัสหรือสารที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ โดยความดันอากาศในห้องจะต้องต่ำกว่าความดันอากาศห้องข้างเคียง เพื่อป้องกันการแพร่กระจายของเชื้อหรือสารที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพออกไป ปนเปื้อนสิ่งแวดล้อมภายนอก

ห้องคลีนรูมแบบความดันลบ (Negative Pressure) คืออะไร?

คือ การทำให้ห้องที่ต้องการควบคุมมีความดันน้อยกว่าความดันบรรยากาศ ใช้กับห้องที่ต้องการควบคุมการแพร่กระจาย กลิ่น เชื้อโรค (pathogen) หรือการปนเปื้อน (contamination)

ประเภทห้องคลีนรูมแบ่งตามลักษณะการไหลของอากาศ

1. Conventional Clean Room การไหลของอากาศเหมือนกับระบบปรับอากาศที่ใช้ ทั่วไป แต่ใช้ HEPA filter และจำนวนครั้งของการเปลี่ยนอากาศมากกว่า เพื่อลดความสกปรกในห้อง ห้องสะอาดแบบนี้จะมีระดับความสะอาดประมาณ Class 1,000 –10,000

2. Horizontal Laminar Clean Room ลมที่ความเร็วคงที่จะไหลผ่าน HEPA filter ที่ติดตั้งเต็มพื้นที่ผนังห้องด้านหนึ่งผ่านเข้าสู่ห้องสะอาดแล้วถูกดูดกลับขึ้นด้านบนเพดาน กลับไปสู่ เครื่องเป่าลม ห้องชนิดนี้จะมีระดับความสะอาดประมาณ Class 100 นิยมใช้กับห้องปฏิบัติการทางชีววิทยา เป็นต้น

3. Vertical Laminar Flow Clean Room ห้องนี้จะติดตั้ง HEPA filter เต็มเพดาน โดยอากาศจะถูกส่งลงจากเพดานผ่าน HEPA filter ในแนวดิ่ง และลมจะกลับผ่านพื้นที่ทาให้โปร่ง แล้วกลับสู่เครื่องเป่าลมเย็น มีระดับความสะอาดประมาณ Class 100 เหมาะสำหรับ อุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์

วิธีการควบคุมเพื่อรักษามาตรฐานของ Clean Room

ป้องกันอนุภาคหรือสิ่งสกปรกเข้ามาในห้อง

ใช้ HEPA filter กรองอากาศที่เข้าสู่ห้องรักษาความดันในห้องให้สูงกว่าภายนอก (positive pressure)ทำความสะอาดร่างกายโดยล้างตัวด้วยอากาศ (air washer) ก่อนเข้าห้อง

ป้องกันการก่อให้เกิดสิ่งสกปรกขึ้น

สวมชุดพิเศษสำหรับคนงานทุกคนการทำงานต้องเคลื่อนไหวอย่างเชื่องช้าวัสดุที่ใช้ในห้อง ต้องไม่ก่อให้เกิดความสกปรกขึ้น

ป้องกันการสะสมของฝุ่นผงตามผนัง

การทำความสะอาดห้องต้องเป็นไปตามมาตรฐานที่กำหนดผนังห้องต้องทำให้สะดวกต่อการทำความสะอาด ไม่สะสมฝุ่น

การปล่อยทิ้งอนุภาคหรือสิ่งสกปรกออกไปภายนอกห้อง

ควรมีการหมุนเวียนอากาศบางส่วนออกสู่ภายนอก เพื่อลดสิ่งสกปรกที่เกิดขึ้นควรทำที่ป้องกันมิดชิด หรือมีการดูดอากาศทิ้งเป็นจุดๆ ณ บริเวณที่มีอนุภาคซึ่งจะก่อให้เกิดความสกปรก

การจัดแบ่ง Class ของห้องคลีนรูม (Clean Room Class)

1. Class 10 หมายถึง ห้องคลีนรูมที่มีอนุภาคขนาด 0.5 ไมครอนหรือใหญ่กว่า แต่ไม่เกิน 10 อนุภาคต่ออากาศหนึ่งลูกบาศก์ฟุต

2. Class 100 หมายถึง ห้องคลีนรูมที่มีอนุภาคขนาด 0.5 ไมครอนหรือใหญ่กว่า แต่ไม่เกิน 100 อนุภาคต่ออากาศหนึ่งลูกบาศก์ฟุต

3. Class 1,000 หมายถึง ห้องคลีนรูมที่มีอนุภาคขนาด 0.5 ไมครอนหรือใหญ่กว่า แต่ไม่เกิน 1,000 อนุภาคต่ออากาศหนึ่งลูกบาศก์ฟุต

4. Class 10,000 หมายถึง ห้องคลีนรูมที่มีอนุภาคขนาด 0.5 ไมครอนหรือใหญ่กว่า แต่ไม่เกิน 10,000 อนุภาคต่ออากาศหนึ่งลูกบาศก์ฟุต

5. Class 100,000 หมายถึง ห้องคลีนรูมที่มีอนุภาคขนาด 0.5 ไมครอนหรือใหญ่กว่า แต่ไม่เกิน 100,000 อนุภาคต่ออากาศหนึ่งลูกบาศก์ฟุต

สนใจสร้างห้อง Clean Room

เรายินดีให้คำปรึกษา ด้านงานออกแบบ-ติดตั้ง รับสร้างห้องคลีนรูม พร้อมดูแลโครงการทุกโครงการโดยวิศวกรมืออาชีพ ประสบการณ์กว่า 15 ปี

ปรึกษา-สอบถามฟรี!!!

เกี่ยวกับ ห้องคลีนรูม ผนังห้องคลีนรูม หรือ งานออกแบบติดตั้ง ติดต่อได้เบอร์โทร 098-989-0995

 

คุณอยู่ที่ : หน้าแรก » ห้องคลีนรูม Clean Room คืออะไร?